IFC در BIM چیست؟ | 6 تفاوت IFC و RVT [+مزایا و معایب]
فرض کنید مدل معماری در Revit آماده شده، تیم سازه با نرمافزار دیگری کار میکند و تأسیسات هم ابزار خودش را دارد؛ حالا این سؤال پیش میآید که اطلاعات پروژه چطور بین همه این نرمافزارها جابهجا شود بدون اینکه بخش مهمی از مدل از بین برود؟ اینجاست که میرسیم به سؤال اصلی: IFC در BIM چیست و چرا در پروژههای چندرشتهای اهمیت دارد. IFC یک استاندارد برای تبادل اطلاعات بین نرمافزارهای BIM است که به تیمها کمک میکند مدلها را با وابستگی کمتر به یک نرمافزار مشخص به اشتراک بگذارند. در ادامه، کاربرد IFC، نسخههای مختلف آن، ارتباطش با OpenBIM و تفاوتش با فایلهای اصلی نرمافزارهایی مثل Revit را بررسی میکنیم. برای اطلاعات کاملتر همراه ما در کالج آموزشی بن رو کالج باشید.
فرمت IFC چیست؟

IFC مخفف Industry Foundation Classes و یک استاندارد بینالمللی برای تبادل اطلاعات در صنعت ساختمان است. این فرمت کمک میکند اعضای مختلف پروژه، حتی زمانی که از نرمافزارهای متفاوت استفاده میکنند، اطلاعات مدل را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. درواقع، IFC فضایی مشترک برای انتقال دادههای مرتبط با BIM چیست فراهم میکند تا هنگام جابهجایی مدل بین نرمافزارها، ساختار و اطلاعات اصلی پروژه تا حد امکان حفظ شود. به همین دلیل، IFC نقش مهمی در هماهنگی میان تیمهای معماری، سازه و تأسیسات دارد.
IFC در BIM چه کاربردی دارد؟

IFC برای انتقال، بررسی و هماهنگی اطلاعات مدل در مراحل مختلف پروژه استفاده میشود. برخی از کاربردها شامل:
تبادل مدل بین نرمافزارهای مختلف BIM
یکی از اصلیترین موارد کاربرد IFC در BIM، انتقال مدل بین نرمافزارهای مختلف است. برای مثال، مدلی که در نرمافزار معماری ساخته شده میتواند از طریق IFC برای بررسی یا ادامه کار در نرمافزار دیگری استفاده شود.
بررسی و کنترل مدل BIM
فایل IFC را میتوان در نرمافزارهای بررسی مدل باز کرد و اطلاعاتی مثل مشخصات اجزا، روابط بین آنها و ساختار مدل را کنترل کرد. بنابراین بررسی فقط به شکل ظاهری مدل محدود نمیشود و دادههای همراه آن نیز قابل ارزیابی هستند.
تحویل اطلاعات پروژه به کارفرما
IFC میتواند بهعنوان یکی از قالبهای تحویل اطلاعات پروژه در نظر گرفته شود؛ بهخصوص زمانی که کارفرما نیاز دارد دادهها مستقل از نرمافزار اصلی پروژه قابل استفاده باشند. نوع اطلاعات موردنیاز و شیوه تحویل نیز باید از قبل مشخص باشد؛ موضوعی که در BEP و EIR در BIM اهمیت زیادی دارد.
استفاده از اطلاعات مدل در چرخه عمر ساختمان
کاربرد IFC به مرحله طراحی و اجرا محدود نمیشود. اطلاعات ثبتشده در مدل میتوانند در مراحل بعدی از تحویل ساختمان تا بهرهبرداری و نگهداری، نیز مورد استفاده قرار بگیرند؛ البته به شرطی که دادههای موردنیاز از ابتدا بهدرستی در مدل ثبت و منتقل شده باشند.
چرا IFC در پروژههای BIM اهمیت دارد؟

اهمیت IFC فقط به انتقال مدل محدود نمیشود؛ این استاندارد کمک میکند اطلاعات پروژه ساختار مشخصتری داشته باشند در مراحل مختلف قابل استفاده بمانند و هماهنگی بین عوامل پروژه راحتتر انجام شود.
کاهش وابستگی به یک نرمافزار
وقتی اطلاعات پروژه فقط با فرمت اختصاصی یک نرمافزار ذخیره شوند، استفاده از آنها به همان برنامه و نسخههای آن وابسته میشود. برای درک بهتر اینکه فایل IFC چیست، میتوان آن را یک قالب استاندارد و باز دانست که بخشی از اطلاعات مدل را مستقل از فرمت اصلی نرمافزار نگه میدارد.
افزایش قابلیت همکاری یا Interoperability
یکی از مزایای مهم IFC، افزایش قابلیت همکاری در پروژه BIM است. یعنی اطلاعات مدل با ساختاری مشخص ثبت میشوند تا بتوان آنها را در مراحل مختلف طراحی، کنترل و هماهنگی پروژه به کار گرفت.
تبادل اطلاعات بین تیمهای مختلف
معماری، سازه، تأسیسات و سایر عوامل پروژه به اطلاعات مشخصی از مدل نیاز دارند. IFC کمک میکند این اطلاعات با ساختاری منظم در اختیار تیمها قرار بگیرند و هماهنگی روی یک مدل مشترک با خطای کمتری انجام شود.
امکان استفاده طولانیمدت از دادههای پروژه
با تغییر نسخه نرمافزارها یا ابزارهای مورد استفاده در پروژه، دسترسی به بعضی فایلهای قدیمی ممکن است سخت شود. IFC میتواند برای نگهداری و آرشیو بخشی از اطلاعات مدل استفاده شود تا دادههای موردنیاز پروژه در سالهای بعد نیز قابل دسترسی باشند.
حمایت از فرآیند OpenBIM
OpenBIM بر استفاده از استانداردهای باز برای مدیریت و تبادل اطلاعات تأکید دارد و IFC یکی از استانداردهای اصلی این رویکرد است. در چنین فرایندی، اطلاعات پروژه با ساختاری مشخص مدیریت میشوند و همکاری بین عوامل مختلف پروژه به یک نرمافزار یا شرکت سازنده وابسته نمیماند.
OpenBIM چیست و چه ارتباطی با IFC دارد؟

OpenBIM یک عملکرد باز برای مدیریت و تبادل اطلاعات در پروژههای ساختمانی است. در این روش، اطلاعات پروژه بر پایه استانداردهای مشترک مدیریت میشوند تا همکاری بین اعضای تیم سادهتر و منظمتر باشد.
ارتباط IFC با OpenBIM را میتوان در چند نکته خلاصه کرد:
- IFC یکی از پایههای اصلی OpenBIM است: این استاندارد ساختاری مشخص برای ثبت و انتقال اطلاعات مدل فراهم میکند.
- وابستگی به فرمتهای اختصاصی کمتر میشود: اطلاعات پروژه فقط به یک فرمت بسته یا یک شرکت نرمافزاری محدود نمیمانند.
- هماهنگی بین تیمها بهتر انجام میشود: معماری، سازه و تأسیسات میتوانند اطلاعات موردنیاز خود را در یک چارچوب مشخص دریافت و بررسی کنند.
- تعریف اطلاعات یکدستتر میشود: استانداردهایی مانند IFC در کنار منابعی مثل دیکشنری BIM کمک میکنند اصطلاحات و دادههای پروژه با ساختار مشخصتری تعریف و استفاده شوند.
در واقع، OpenBIM چارچوبی برای همکاری باز در پروژه است و IFC یکی از مهمترین استانداردهایی است که این فرایند را عملی میکند.
نسخههای مختلف IFC چه تفاوتی دارند؟

نسخههای مختلف IFC چه تفاوتی دارند؟
اطلاعات IFC را میتوان در چند قالب مختلف ذخیره و منتقل کرد. تفاوت این قالبها بیشتر به نحوه ذخیرهسازی دادهها، حجم فایل و شیوه استفاده از آنها مربوط میشود و محتوای اصلی IFC در همه آنها بر پایه یک ساختار مشخص قرار دارد.
IFC یا IFC-SPF
رایجترین قالب IFC با پسوند .ifc شناخته میشود و بر پایه STEP Physical File یا SPF و استاندارد ISO 10303-21 ساخته شده است. این قالب متنی حجم مناسبی دارد و بهدلیل پشتیبانی گسترده در نرمافزارهای BIM، یکی از گزینههای اصلی برای انتقال فایل IFC شناخته میشود.
ifcXML
در ifcXML اطلاعات IFC با ساختار XML ذخیره میشوند. این ساختار برای ابزارها و فرایندهایی که با XML کار میکنند مناسبتر است، اما معمولاً فایل بزرگتری نسبت به IFC-SPF ایجاد میکند. طبق مقایسه buildingSMART، حجم نمونه ifcXML حدود ۱۱۳ درصد فایل IFC-SPF بوده است.
ifcZIP
ifcZIP در اصل نسخه فشردهشده فایل IFC است و میتواند فایلهای مبتنی بر SPF یا XML را در خود نگه دارد. زمانی که حجم فایل برای ارسال یا نگهداری اهمیت داشته باشد، این قالب کاربردیتر است. در مقایسه منتشرشده توسط buildingSMART، حجم نمونه ifcZIP حدود ۱۷ درصد فایل IFC-SPF گزارش شده است.
اگر ساختار IFC و ifcXML را کنار هم بررسی کنید، تفاوت شیوه ذخیره و نمایش دادهها در این دو قالب واضحتر میشود.
تفاوت IFC با فایلهای اصلی نرمافزارهای BIM

فایل اصلی هر نرمافزار BIM برای مدلسازی، ویرایش و ادامه کار در همان محیط ساخته میشود؛ اما IFC بیشتر برای انتقال و استفاده از اطلاعات مدل در مراحل مختلف پروژه کاربرد دارد. به همین دلیل، فایل IFC را نباید نسخهای کاملاً مشابه فایل اصلی پروژه در نظر گرفت.
برای درک سادهتر، میتوان این تفاوت را تا حدی با DWG و PDF مقایسه کرد. طراح معمولاً فایل اصلی را برای ویرایش نگه میدارد و نسخهای جداگانه برای مشاهده و تبادل اطلاعات ارائه میکند. در BIM نیز شرایط مشابهی وجود دارد با این تفاوت که IFC فقط یک خروجی تصویری نیست و میتواند هندسه، مشخصات اجزا و ارتباط میان بخشهای مختلف مدل را نیز منتقل کند.
برای مثال، فرمت IFC در رویت زمانی کاربرد دارد که بخواهید اطلاعات مدل Revit را در قالبی استاندارد در اختیار بخش دیگری از پروژه قرار دهید. فایل RVT برای ادامه مدلسازی و ویرایش کامل در Revit مناسبتر است؛ اما در IFC ممکن است بعضی ویژگیها، پارامترها یا قابلیتهای ویژه فایل اصلی به همان شکل حفظ نشوند.
تجربه ما در بن رو کالج نشان داده یکی از اشتباههای رایج، تحویل فایل IFC بدون بررسی دوباره آن پس از خروجی گرفتن است. بهتر است پیش از تحویل، هندسه مدل، پارامترهای مهم و ارتباط بین اجزا کنترل شوند تا مطمئن شوید اطلاعات موردنیاز پروژه بهدرستی منتقل شدهاند.
تفاوت IFC و RVT

RVT فایل اصلی Revit برای مدلسازی و ویرایش پروژه است، اما IFC بیشتر برای انتقال و استفاده از اطلاعات مدل در بخشهای مختلف پروژه به کار میرود. به همین دلیل، خروجی IFC از Revit را نباید نسخهای کاملاً مشابه فایل RVT در نظر گرفت.
| معیار مقایسه | IFC | RVT |
|---|---|---|
| نوع فرمت | استاندارد باز برای تبادل اطلاعات | فرمت اختصاصی Autodesk Revit |
| کاربرد اصلی | هماهنگی، بررسی و انتقال اطلاعات مدل | طراحی، مدلسازی و ویرایش پروژه در Revit |
| ویرایش مدل | میزان ویرایش به نرمافزار مقصد و نحوه وارد کردن فایل بستگی دارد | برای ویرایش کامل مدل Revit مناسب است |
| سازگاری | در بسیاری از نرمافزارهای BIM پشتیبانی میشود | بیشتر برای کار در محیط Revit استفاده میشود |
| حفظ قابلیتهای اختصاصی Revit | ممکن است بعضی روابط، پارامترها و قابلیتهای اختصاصی Revit به همان شکل منتقل نشوند | ویژگیها و اطلاعات اصلی مدل Revit حفظ میشوند |
| استفاده مناسب | هماهنگی، بررسی و تحویل اطلاعات مدل | ادامه طراحی و توسعه مدل اصلی |
چه نرمافزارهایی از فایل IFC پشتیبانی میکنند؟

بسیاری از نرمافزارهای اصلی BIM امکان باز کردن، وارد کردن یا خروجی گرفتن فایل IFC را دارند. البته میزان پشتیبانی از IFC و نسخههای قابل استفاده در هر نرمافزار یکسان نیست.
- Autodesk Revit: امکان وارد کردن و خروجی گرفتن فایل IFC را دارد و میتوان از آن برای انتقال اطلاعات مدل Revit استفاده کرد.
- Graphisoft Archicad: از نسخههای IFC2x3، IFC4 و IFC4.3 پشتیبانی میکند و برای تبادل مدل و اطلاعات پروژه کاربرد دارد.
- Tekla Structures: از IFC2x3، IFC4 و IFC4.3 پشتیبانی میکند و بهویژه در پروژههای سازهای برای انتقال و بررسی اطلاعات مدل استفاده میشود.
- Autodesk Navisworks: فایلهای IFC را مستقیماً باز میکند و برای تجمیع مدلها، بررسی هماهنگی و Clash Detection کاربرد دارد.
- Solibri: از IFC2x3، IFC4 و IFC4.3 پشتیبانی میکند و بیشتر برای کنترل کیفیت مدل، بررسی اطلاعات و هماهنگی BIM به کار میرود.
- Trimble Connect: امکان مشاهده و استفاده از مدلهای IFC را در فرایندهای همکاری و بررسی پروژه فراهم میکند.
پیش از استفاده از IFC بهتر است نسخه موردنیاز پروژه و میزان سازگاری آن با نرمافزار مقصد بررسی شود، چون پشتیبانی از IFC لزوماً به این معنا نیست که همه اطلاعات مدل دقیقاً به همان شکل منتقل میشوند.
برای یادگیری استانداردهای BIM و تبادل اطلاعات از کجا شروع کنیم؟

در بن رو کالج از سال ۱۳۹۲ بهصورت تخصصی در زمینه برنامههای BIM، شبیهسازی معماری و نرمافزارهای تخصصی این حوزه فعالیت میکنیم. دورههای آموزشی ما طوری طراحی شدهاند که هنرجو فقط کار با نرمافزار را یاد نگیرد، بلکه بتواند دانش خود را در پروژههای واقعی معماری و BIM به کار ببرد.
بخشی از مزایای دورههای آموزشی بن رو کالج عبارتاند از:
- تخصصگرایی عمیق: تمرکز آموزشها بر BIM و نرمافزارهای تخصصی معماری است و مسیر دورهها با آموزشهای عمومی و نامرتبط پراکنده نمیشود.
- مسیر یادگیری ساختاریافته: دورهها بهصورت مرحلهبهمرحله طراحی شدهاند تا از مباحث پایه به مهارتهای موردنیاز پروژههای حرفهای برسید.
- آموزش پروژهمحور: در طول دوره با سناریوها و پروژههای واقعی معماری و BIM کار میکنید تا آموختهها فقط در حد آموزش تئوری باقی نمانند.
- پشتیبانی آموزشی: هنرجویان در مسیر یادگیری همراهی میشوند تا بتوانند اشکالات خود را رفع کرده و مهارتها را به شکل عملی به کار بگیرند.
- بهروزرسانی مستمر محتوا: محتوای دورهها متناسب با تغییر نرمافزارها، ابزارها و روندهای تخصصی BIM بهروزرسانی میشود.
- مدرک قابل استعلام: گواهینامههای پایان دوره بن رو کالج قابلیت استعلام آنلاین دارند.
- پکیجهای جامع و مسیرمحور: مسیرهایی مانند BIM حرفهای، مدلسازی پارامتریک، فریلنسری معماری و نقشهکشی اجرایی بهصورت منسجم و هدفمند طراحی شدهاند.
- ترکیب BIM و هوش مصنوعی: بخشی از آموزشها به استفاده کاربردی از ابزارهای هوش مصنوعی در طراحی، مدلسازی و فرایندهای مرتبط با معماری اختصاص دارد.
اگر برای انتخاب دوره مناسب یا مشخص کردن مسیر یادگیری خود به راهنمایی بیشتری نیاز دارید، میتوانید مستقیماً با تیم بن رو کالج در ارتباط باشید:
- شماره تماس: ۰۹۲۰۲۲۰۹۵۹۳
- پشتیبانی تلگرام: Bonro Support
جمعبندی؛ آیا IFC برای هر پروژه BIM ضروری است؟
برای پاسخ به سؤال IFC در BIM چیست بهتر است IFC را نه صرفاً یک فرمت فایل، بلکه ابزاری برای حفظ جریان اطلاعات میان نرمافزارها و تیمهای مختلف ببینیم. ارزش واقعی آن زمانی مشخص میشود که پروژه چندرشتهای باشد و مدل باید بدون وابستگی کامل به یک نرمافزار مشخص بین اعضای تیم جابهجا شود. البته استفاده درست از IFC فقط به گرفتن خروجی ختم نمیشود؛ انتخاب نسخه مناسب، تعیین اطلاعات موردنیاز و کنترل مدل پس از تبادل، همان بخشهایی هستند که کیفیت همکاری در پروژه را تعیین میکنند.
سوالات متداول IFC در BIM چیست؟
IFC دقیقا چه فرقی با فایل اصلی Revit داره؟
فایل Revit برای مدلسازی و ویرایش مستقیم پروژه ساخته شده، اما IFC بیشتر برای جابهجایی اطلاعات بین نرمافزارهای مختلف استفاده میشه. یعنی اگه بخواین پروژه رو با تیمی به اشتراک بذارین که از Revit استفاده نمیکنه، IFC گزینه کاربردیتریه.
آیا با IFC همه اطلاعات پروژه بدون تغییر منتقل میشه؟
نه. همیشه اینطور نیست. مقدار اطلاعاتی که منتقل میشه به نسخه IFC، تنظیمات خروجی و نرمافزار مبدا و مقصد بستگی داره. برای همین بعد از انتقال فایل بهتره پروژه و اطلاعات مهمش دوباره بررسی بشه.
IFC فقط برای هماهنگی بین معماری و سازه استفاده میشه؟
نه. IFC کاربرد گستردهتری داره. میشه ازش برای هماهنگی معماری، سازه و تأسیسات، بررسی پروژه، Clash Detection، تحویل اطلاعات پروژه و حتی استفاده از دادهها در مراحل بعدی چرخه عمر ساختمان کمک گرفت.